Ηλίας Παντελίδης - eye MD
emailinfo@i-pantelidis.com | phone210 6622555

διαθλαστικές ανωμαλίες Διαθλαστικές Ανωμαλίες

Κατά την φυσιολογική όραση (εμμετρωπία), το φως από ένα μακρινό αντικείμενο εστιάζεται στον αμφιβληστροειδή. Καθώς το αντικείμενο έρχεται πιο κοντά στον οφθαλμό, η ισχύς του φακού αυξάνεται μέσω της αλλαγής του σχήματός του που γίνεται πιο κυρτό (Εικ. 1)

 

 

Διαθλαστικές ανωμαλίες παρουσιάζονται όταν το οπτικό σύστημα του οφθαλμού αποτυγχάνει να εστιάσει το είδωλο ενός αντικειμένου πάνω στον αμφιβληστροειδή. Τα στοιχεία που αποτελούν το οπτικό σύστημα του οφθαλμού είναι:

Ο κερατοειδής | Ο φακός | Το μήκος του βολβού

Ο κερατοειδής είναι το ισχυρότερο διαθλαστικό στοιχείο. Και τα τρία αυτά στοιχεία υφίστανται μεταβολές στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, καθώς αναπτύσσεται ο οφθαλμός.

Όταν δεν έχουμε εμμετρωπία, τότε έχουμε αμετρωπία.

Στην αμετρωπία διακρίνουμε: (α) την υπερμετρωπία (β) την μυωπία  (γ) τον αστιγματισμό και (δ) την πρεσβυωπία, η οποία δεν οφείλεται σε διαθλαστικές ανωμαλίες, αλλά στην αδυναμία προσαρμοστικότητας του φυσικού φακού.

01_Diathlastikes ff

  • Στην υπερμετρωπία, η διαθλαστική ισχύς του οφθαλμού είναι ανεπαρκής, με αποτέλεσμα οι φωτεινές ακτίνες από μακρινά αντικείμενα να εστιάζονται «πίσω» από τον αμφιβληστροειδή. Στην υπερμετρωπία επηρεάζεται, κυρίως, η κοντινή όραση, αλλά σε κάποιο βαθμό και η μακρινή, καθώς το αξονικό μήκος του ματιού είναι κοντό σε σχέση με την καμπυλότητα και τη διαθλαστική δύναμη του κερατοειδούς. Για τη διόρθωση αυτής της ανωμαλίας χρειάζεται ένας πρόσθετος κυρτός φακός (Εικ. 2).
  • Στην μυωπία, τα απομακρυσμένα αντικείμενα εστιάζονται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή. Η μυωπία είναι μία διαθλαστική ανωμαλία την οποία εμφανίζει σχεδόν το 50% των ανθρώπων στην παραγωγική ηλικία παγκοσμίως. Με την μυωπία η μακρινή όραση είναι ιδιαίτερα δυσχερής, ενώ τα αντικείμενα που βρίσκονται κοντά στον μυωπικό οφθαλμό μπορούν να εστιαστούν στον αμφιβληστροειδή κανονικά: εκ τούτου ο όρος «μυωπία». Η μυωπία διορθώνεται με κοίλο φακό (Εικ. 3). Η μυωπία συνήθως οφείλεται στην επιμήκυνση του οφθαλμού, είτε στην αύξηση της καμπυλότητας του κερατοειδούς χιτώνα και σπανιότερα σε κατασκευαστικά προβλήματα του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού.
  • Στον αστιγματισμό, η ισχύς των διαθλαστικών μέσων είναι διαφορετική στους διάφορους μεσημβρινούς του κερατοειδή. Όταν η καμπυλότητα του κερατοειδούς δεν είναι ομοιόμορφη στους διάφορους μεσημβρινούς του, τότε η εστίαση ενός αντικειμένου δεν είναι δυνατό να βρίσκεται ολόκληρη πάνω στον αμφιβληστροειδή. Για παράδειγμα, οι φωτεινές ακτίνες που προέρχονται από την κορυφή και τη βάση ενός αντικειμένου μπορεί να εστιάζονται σε ένα επίπεδο, ενώ οι προερχόμενες από τα πλάγιά του σε άλλο. Η διαθλαστική πάθηση αυτή λέγεται αστιγματισμός (κερατοειδικός αστιγματισμός). Σπανιότερα, ο αστιγματισμός μπορεί να οφείλεται σε ανώμαλο κρυσταλλοειδή φακό που βρίσκεται πίσω από την ίριδα του οφθαλμού ή και σε ανωμαλία στην καμπυλότητα του οπισθίου πόλου (αμφιβληστροειδικός αστιγματισμός).

    Με απλά λόγια, ο οφθαλμός συμπεριφέρεται σαν μια μπάλα του ράγκμπι αντί για μια μπάλα ποδοσφαίρου. Για τη διόρθωση απαιτείται ένας φακός σε σχήμα μπάλας του ράγκμπυ που έχει περιστραφεί κατά 90º. Ο αστιγματισμός μπορεί να συνυπάρχει τόσο με μυωπία όσο και με υπερμετρωπία.

  • Η πρεσβυωπία, δεν αποτελεί διαθλαστική ανωμαλία, αλλά μία δυσλειτουργία προσαρμογής της εστίασης του ανθρώπινου φακού σε κοντινούς στόχους, που εμφανίζεται στη μέση ηλικία. Η πρεσβυωπία αφορά όλους τους ανθρώπους ηλικίας άνω των 40-45 ετών. Σχετίζεται με την προοδευτική μείωση της κοντινής όρασης και οφείλεται σε αλλαγές και φθορά του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού που με την πάροδο του χρόνου χάνει την ικανότητά του να προσαρμόζει στις κοντινές αποστάσεις. Η σύγχρονη τεχνολογία δεν μπορεί να σταματάσει αυτές τις αλλαγές στην προσαρμοστικότητα του φυσικού μας φακού, αλλά είναι σε θέση ν’αποκαταστήσει το πρόβλημα και να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια σε αρκετές περιπτώσεις με διάφορες εναλλακτικές λύσεις, που εξατομικεύονται σε κάθε περίπτωση.

 

Οι διαθλαστικές ανωμαλίες είναι συχνές. Στην παιδική ηλικία, καθώς ο κερατοειδής και ο φακός αναπτύσσονται και ο οφθαλμός επιμηκύνεται, ο αρχικά υπερμετρωπικός οφθαλμός μπορεί να γίνει εμμετρωπικός ή ακόμη και μυωπικός.

Διόρθωση διαθλαστικών ανωμαλιών

Οι περισσότερες διαθλαστικές ανωμαλίες μπορούν να διορθωθούν με γυαλιά ή με τη χρήση φακών επαφής όταν υπάρχουν ιατρικοί, αισθητικοί ή πρακτικοί λόγοι.

  • Γυαλιά

    Με τα γυαλιά διορθώνονται εύκολα χαμηλοί βαθμοί αμετρωπίας. Με τις σύγχρονες τεχνικές κατασκευής τους, παράγονται μικρού βάρους, πολύ λεπτοί φακοί με χαμηλό κόστος. Τοποθετημένοι σ’έναν κατάλληλα επιλεγμένο σκελετό, αποτελούν στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου ή ακόμα και αξεσουάρ μόδας!

    Διορθωτικοί φακοί για κοντινή και για μακρινή όραση (διπλοεστιακά γυαλιά) μπορούν να τοποθετηθούν στον ίδιο σκελετό ή να συνδυαστούν ώστε να παραχθεί ένας φακός προοδευτικά μεταβαλλόμενης ισχύος για αντικείμενα σ’οποιαδήποτε απόσταση (πολυεστιακά).

    Μπορεί να προστεθεί αντιχαρακτική και αντιανακλαστική επίστρωση με καθορισμένη ή μεταβλητή (φωτοχρωμική) απόχρωση.

    Οι υψηλότεροι βαθμοί αμετρωπίας είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν με γυαλιά, τα οποία μπορεί να είναι και μη αποδεκτά για αισθητικούς λόγους (Πίνακας 1).

  • Φακοί Eπαφής

    Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες φακών επαφής: οι άκαμπτοι και οι μαλακοί.

    ΑΚΑΜΠΤΟΙ ΦΑΚΟΙ ΕΠΑΦΗΣ

    Στην κατηγορία αυτή υπάρχουν δύο τύποι φακών επαφής : α) οι σκληροί και β) οι αεροδιαπερατοί. Οι σκληροί επιπλέουν πάνω στον οφθαλμό, χωριζόμενοι από τον κερατοειδή από τη δακρυϊκή στιβάδα, η οποία μεταφέρει οξυγόνο στον κερατοειδή για τη διατήρηση του φυσιολογικού μεταβολισμού. Οι αεροδιαπερατοί επιτρέπουν επιπλέον στο οξυγόνο να διέλθει και μέσα από το υλικό τους για να φτάσει στη δακρυϊκή στιβάδα.

    ΜΑΛΑΚΟΙ ΦΑΚΟΙ ΕΠΑΦΗΣ

    Οι μαλακοί φακοί έρχονται σε απευθείας επαφή με την επιφάνεια του κερατοειδούς και είναι διαπερατοί στο οξυγόνο.
    Οι μαλακοί φακοί επαφής είναι περισσότερο ανεκτοί και γι’ αυτό προτιμώνται από τους περισσότερους χρήστες. Δυστυχώς, η συχνότητα σοβαρών επιπλοκών είναι μεγαλύτερη συγκριτικά με τους άκαμπτους φακούς επαφής (Πίνακας 2). Εντούτοις, τα νέα υλικά κατασκευής των μαλακών φακών επαφής που βασίζονται στη σιλικόνη είναι πιθανόν να βελτιώσουν την ασφάλειά τους.
    Η προσεκτική φροντίδα των φακών και η συστηματική και ακριβής τήρηση των κανόνων υγιεινής, είναι απαραίτητες προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα προβλημάτων (Πίνακας 3).

  • Χειρουργική και Laser

    Η μη ικανοποίηση των χρηστών και η αδυναμία να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή οπτική οξύτητα με γυαλιά και φακούς επαφής έχουν προκαλέσει ενδιαφέρον και αναζήτηση για χειρουργικές μεθόδους διόρθωσης των διαθλαστικών ανωμαλιών, που απαλλάσσουν μόνιμα από την εξάρτηση από τα γυαλιά. Οι τεχνικές όπως η ακτινωτή κερατοτομή, μεταβάλλουν την καμπυλότητα του κερατοειδούς, αλλά χρησιμοποιούνται πλέον σπάνια για τη διόρθωση της απλής αμετρωπίας. Οι τεχνικές αυτές έχουν εντούτοις κάποιο ρόλο στη διόρθωση των υψηλότερων επιπέδων αστιγματισμού, για παράδειγμα, μετά από μεταμόσχευση κερατοειδούς ή κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέμβασης καταρράκτη. Σήμερα έχουν αντικατασταθεί από τα σύγχρονα Femto Laser νέας γενιάς. Για να διαβάσετε περισσότερα για τις διαθλαστικές επεμβάσεις Laser, πατήστε εδώ.